dinsdag 13 april 2021

VLISDINGEN & MISDINGEN, DEEL 4 HET BELLAMYPARK

 Over plekken in de stad die waren; plaatsen met een verhaal.
Verloren Vlissings verleden als het nieuwe schoonheidsideaal.



De editie 2000 heeft de meeste indruk op mij gemaakt. Anouk, BLØF… Zoveel bezoekers! Het mooiste Bevrijdingsfestival” Pieter werkte lange tijd in de horeca op het Bellamypark en probeert de sfeer van 5 mei 2000 te omschrijven. “Ik tapte bier bij Frapo’s en was de enige nuchtere aan het eind van de dag. Vlissingen was inmiddels een braaf stadje geworden. Zelfs met zoveel mensen op een dag. Het was gemoedelijk. Wat een goede sfeer!”

Wat de Koopmanshaven was, werd park. Ik herinner me de uitspraak van Frans. Ik leerde hem kennen in 2016, toen ik net in Vlissingen woonde en met het project Vlisdingen bezig was. “Het Bellamypark? Park? Allemaal roestbakken met bossen hooi!” Hoe mooi is het contrast met een zin uit een tekst vol herinneringen aan Vlissingen van Christiaan Feij: “…de kastanjebomen in bloei op het Bellamy, de muziektent en De Witte Ballons.” Ik blader door archieven en zie op zwart-witfoto’s de muziektent voor dit café, dat later de plek werd waar Pieter tapte.

We kijken uit naar de maand mei. En als ze er is, missen we haar in alle gradaties van vreugde, kleur en feest. Bevrijdingsdag gaat dit jaar digitaal. Dus extra fijn om even terug te kijken naar tijden waarin alles nog gewoon kon. De illustratie is een compilatie van allerlei feestelijkheden op het Bellamypark, variërend van een gymnastiekdemonstratie van de Vlissingse turnvereniging (toen mannen nog snorren en spieren hadden). En dit is tevens het toppunt van straatacrobatiek, lang, lang voordat Onderstroom werd geboren. En dan: die meiskes in 1929 in een schitterende kermisattractie met weinig PK’s. De kleurrijke tekeningen zijn gemaakt tijdens Bevrijdingsfestival en Onderstroom in de laatste jaren.

Ondertussen begint het bij de horacaondernemers te gonzen. Misschien, misschien eind april. De terrassen open? Annika heeft uit voorzorg heaters in de 8 parasols laten monteren, zodat gasten ook met minder warm weer behaaglijk van een hapje of drankje kunnen genieten. Bij een van de buur-restaurants klinkt vanuit binnen harde muziek. Er ontstaat zin in.

“Een echt park is het eigenlijk nooit geweest” zegt Pieter. Hij wijst richting de Nieuwendijk. “De ene helft -achter de voormalige Brugstraat die het park in tweeën deelde- was parkeerplaats, en deze kant was een modderpoel. Het deel lag feitelijk het halve jaar klaar om op 5 mei aangestampt te worden. De rest van het jaar was het niet meer dan wat struikjes en veel hondenpoep”.

Hij is trots op Vlissingen als bakermat van zoveel festivals en straattheater. De sfeer van de afgelopen jaren moeten we nog even missen. Geen feest en biertjes op 5 mei op het Bellamypark. 

Kijk op www.bevrijdingsfestivalzeeland.nl voor het programma, waar Pieter momenteel met vele anderen aan werkt. En de knallende kleuren van vrijheid bedenken we er zelf bij.



dinsdag 9 maart 2021

VLISDINGEN EN MISDINGEN, DEEL 3. DE ETALAGES IN DE BINNENSTAD

Over plekken in de stad die waren; plaatsen met een verhaal.
Verloren Vlissings verleden als het nieuwe schoonheidsideaal.

DE ETALAGES IN DE BINNENSTAD, daar zouden we iets aan kunnen doen…

“Dat waren nog eens etalages! Zes weken voor pasen begonnen we al. Mijn vader maakte honderden paaseieren.” Mariet laat een aantal kleurrijke foto’s uit de jaren 70 en 80 van de grote smulvitrine van Banketbakkerij Schoenmakers in de Kerkstraat zien. En ik zie de kleurexplosie: gevulde chocolade-eieren, paaskippen… Handgemaakte beeldhouwwerkjes van cacao, marsepein en ander suikergoed. “De winkel en het hele huis lagen vol met strikken, linten en kantwerk waarmee we de ambachtelijke paasverrassingen verpakten; de hele familie werkte mee”

Hoe een schijnbaar willekeurig plekje in de Vlissingse binnenstad ineens een letterlijk tweede leven kreeg. Dankzij de geschiedenis. En het nieuwe schoonheidsideaal in acht nemend: kom maar op! Ik laat me verleiden door het lekkers in de Kerkstraat van nu. En ik laat me inspireren. De Slag om de Schelde -de oorzaak van al dit moois-  in CCXL laat nog op zich wachten. En de restaurants, terrassen… Spontaan winkelen duurt nog even. 

Het is Kinderkunstweek. Het thema ‘Niet te eten! Voedsel in de kunst’ gebruik ik om onze binnenstad een kleurrijke boost te geven. De ondernemers -dicht of open- werken mee in deze win-win. Ze stellen hun etalages beschikbaar voor de eerste Kinderkunstroute van Zeeland, die primeurt in… Vlissingen!  

Carin woonde in de 70-er jaren in de Kerkstraat, tegenover bakkerij Schoenmakers. Haar vader had de houthal ertegenover. Ze haalden dagelijks om 6.30 uur harde broodjes. “Mijn zusje Eveline en ik mochten ieder jaar meehelpen in de kelder om de zakjes met paaseitjes te wegen, terwijl Mariet’s vader de mooiste paasfiguren maakte. Vlak voor het paasweekeinde mochten chocolade-eitjes zoeken in hun achterkamer.” Carin herinnert zich de etalages maar al te goed.

Yannick is één van de kinderen die tijdens de Kinderkunstweek een eigen variant op het thema taartjes en gebakjes heeft gemaakt, en trots op het resultaat. Nog trotser omdat zijn kunstwerk gedurende de hele maand maart in de etalage van de IJswinckel prijkt. 30 Locaties in de binnenstad en boulevard van Vlissingen fungeren deze maand als groot openluchtmuseum en podium voor de jonge kunstenaars. 

Mia van 6 kan niet wachten tot ze weet waar haar taart tentoongesteld wordt. “Ik wil er met iedereen heen om te kijken!” Anna van Brasserie Jong heeft een raam beschikbaar gesteld voor Zara en memoreert aan haar eigen kindertijd: “We hadden met de hele klas tekeningen gemaakt en die hingen allemaal bij mijn vader in cafe Soif. Zoiets vergeet je niet!”

Over etalages gesproken: Mariet heeft ondertussen de hare geheel ingericht in paasstijl: het cultureel erfgoed van de bakkersfamilie is de komende tijd te bekijken in de Walstraat, nummer 24. Als u dan toch een keer een rondje door de stad loopt om de hedendaagse taartcreaties van de kinderen in de Kinderkunstroute te bewonderen, loop dan ook langs de etalage van Mariet om even terug te gaan in de tijd. 

En verder al het goeds de komende weken, open of dicht. We moeten er samen wat van maken in de aanloop naar pasen. Laten we er in ieder geval kleur in houden!

maandag 8 februari 2021

VLISDINGEN EN MISDINGEN DEEL 2: PLEIN VIERWINDEN

Over plekken in de stad die waren; plaatsen met een verhaal.
Verloren Vlissings verleden als het nieuwe schoonheidsideaal.


Als ik het woord huishoudschool laat vallen, barsten de vriendinnen los. Corry: “Ik hield niet van koken -nu nog steeds trouwens niet- maar we moesten toen voor de leraressen de maaltijden bereiden. Onze worteltjes waren aangebrand en wat dacht je: ik heb zó uit het raam gegooid!” Ze schaamt zich er nog een beetje voor. Jannie slaat haar handen voor haar mond.

Plein Vierwinden in 2021: een mooi contrast tussen historische gevels en de twee hoogste kranen die Kop van het Dok uit de grond gaan trekken. Menig toerist ervaart dit pleintje altijd als geschiedenis, maar schijn bedriegt. De kale lindes staan als knoestige eeuwige arbeiders met hun mouwen opgestroopt, maar pas sinds eind jaren ’70. Menig Vlissinger weet echter dat de gevels uit de voormalige Kolveniersstraat komen, en nu op de plek waar voorheen de huishoudschool stond. 

Gesa is één van de leraressen van deze huishoudschool in het Groenewoud. De 50-er jaren: “Ik was amper 10 jaar ouder dan de meisjes…. Huishoudkunde, koken, wassen, strijken. De meisjes namen van thuis het was- en strijkgoed mee; en voor de kooklessen bestelde ik van te voren alle ingrediënten. En nadien werden alle laatjes gecontroleerd. Of al het bestek schoon was en op de goede plek lag. De theedoeken moesten met de bolle kant naar voren hangen.”

Discipline en netheid waren aan de orde. De worteltjes van Corry hadden zich helemaal kapot gelachen om de huidige opstandelingen, die uit onvrede binnensteden geweld aan doen. 

Gesa werd geboren in de toenmalige smederij, het pand voor de huishoudschool. “We speelden op de zolder met alle kinderen uit de buurt; mijn vader had boven het bedrijf een grote schommel gemaakt.” Ze zwaait met haar armen. Kijkend naar de oude zwart-witfoto komen de herinneringen weer boven. “Kijk, die bakfiets… En dat was toen onze auto!” En ook -bijna op dezelfde plek- de kranen die boven de huisjes in de toenmalige Rioolstraat uittorenen. Alleen iets minder hoog dan nu.

Tijdens mijn wandeling met de dames vult het pleintje zich met anekdotes en veel “oja!” En over hoe discipline en netheid je vormde.

Ik neem het goede voorbeeld en raap een vierkant servetje van de tegels, waarschijnlijk weggewaaid uit een take-awayhapje uit de Walstraat. “Open punt links boven” citeert Jannie, terwijl ze in de lucht met haar handen een theedoek vouwt.





dinsdag 12 januari 2021

VLISDINGEN & MISDINGEN DEEL 1 KETELMAKERIJ

 


Vlisdingen & misdingen

Over plekken in de stad die waren, plaatsen met een verhaal.
Verloren Vlissings verleden als het nieuwe schoonheidsideaal.

Jo fietst iedere week wel een keer over het terrein. Betonkisten, kranen, grondverzet. Kop van het Dok in aanbouw. Ook rest van het Scheldekwartier heeft hij zien groeien. “Handwerk is er amper nog bij. En het gaat razendsnel.” Hij wijst op Blok D van de Jan Weugkade, de Ketelmakerij.

Op de plek waar –na een brand- in 1882 een nieuwe machinefabriek verscheen (een ketelmakerij, smederij, kopergieterij en een scheepstimmerwerf) met Chrystal Palace-allure zijn de pas opgeleverde woningen aan de kade nagenoeg bewoond. Ze kunnen de goedkeuring van Jo dragen.

Als medewerker op de tekenkamer kende Jo de voormalige scheepswerf van binnen en buiten. “Ik ontwierp specialistische gereedschappen; ja, geen hamer of beitel, he? Dus ik kwam toen op alle plekken op het Scheldeterrein, omdat voor alle afdelingen speciale instrumenten gemaakt moesten worden”.

 

Kees is één van de bewoners van deze nieuwe Jan Weugkade, waar de woningen zich qua architectuur kunnen spiegelen aan en mogen knipogen naar de overkant, de voormalige zware plaatwerkerij. Indrukwekkende raampartijen in staal memoreren het industriële verleden. “Het gaat hier mooi worden!” Het grootste deel van zijn leven is hij Vlissinger en hij heeft alle facetten van de scheepvaart meegemaakt. Hij prijst zich gelukkig op deze plek. Het was een bewuste keuze om in de binnenstad te gaan wonen.

Hij ontvangt mij in de hoekwoning waar warme kleuren en prachtige schilderijen me omarmen. Voor iemand met een zeevaartachtergrond is de switch van Boulevard de Ruyter naar het Scheldekwartier wellicht ongebruikelijk, maar Kees en zijn vrouw genieten van de binnenstad. “Wat dat betreft zijn we stadsmensen! Alles lekker dichtbij, de sfeer van Vlissingen.” Hij herinnert zich de tijd dat de neuzen van de schepen boven de stad uitstaken, de tijd dat hij op de zeevaartschool zijn rangen haalde.

 De binnenstad van Vlissingen werd toen geregeerd door de toeter. Ook Jo neemt me even mee terug in de tijd. “Ik woonde in de Verkuijl Quakkelaarstraat en we gingen destijds tussen de middag nog naar huis om te eten. We hadden anderhalf uur tijd. Als de toeter na het middagmaal ging, wist je dat je nog tien minuten had om op de werf te komen.” Of hij de toeter in het Vlissingse mist? “Nee, maar ik kan ‘m zo weer horen. Zo was dat nu eenmaal elke dag... En het hoorde bij die tijd.”

Niet alleen Kees voelt zich in deze nieuwe setting helemaal thuis. Ik spreek een aantal jongere bewoners die de verhalen van Jo en Kees slechts als verhalen kennen, maar deze generatie is wel met het maritieme van Vlissingen opgegroeid. Een aantal is werkzaam in de hedendaagse shipbuilding en ervaart dit nieuwe stukje Vlissingen als stoer.

Tijdens de voorbereidende werkzaamheden voor het bouwrijp maken, kwamen de funderingsresten van de oude Ketelmakerij tevoorschijn. Museum Scheldewerf, de voormalige Verbandkamer, heeft in haar collectie een aantal prachtige foto’s van dit markante gebouw, waarvan -behalve een deel van de boogramen- helaas niets meer bewaard is gebleven.

Ik nodig alle Vlissingers uit dit historische deel van de binnenstad te komen bekijken. De nieuwe bewoners vertellen graag over het nieuwe en de vrijwilligers van Museum Scheldewerf graag over het oude!